LPG ve YENİ SIRALI ENJEKSİYON SİSTEMİ HAKKINDA GENEL BİR BİLGİ

LPG nedir?

LPG (Liquid Petroleum Gas) sıvı petrol gazı, basınç altında sıvı halde bulunan propan ve bütana verilen ticari isimdir. Kolay depolama ve taşıma için genellikle sıvı halde tutulur. Gaz yakıtlar hidrojence zengindir ve silindirlere gaz fazında girerler. Bu iki karakteristik temiz bir yanma sağlar. Diğer bir deyimle LPG, taşıtlar için temiz bir enerji kaynağıdır. LPG sıvı halde iken gaz haline oranla yaklaşık 250 kat yoğundur. Basıncı düşürülüp, sıcaklığı artırılarak sıvı halden gaz haline dönüştürülür ve benzine mükemmel bir alternatif yakıt haline gelir. Büyük ticari taşıtler için de LPG kullanacak özel motorlar geliştirilmektedir.

LPG'ye dönüştürmeli mi?

LPG'ye dönüştürmek için oldukça geçerli sebepler bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibi özetlenebilir: Çevre bakımından: Egzozdaki CO (karbon monoksit), CO2 (karbon dioksit) ve HC (hidrokarbonlar)düzeyinin azaltılması daha temiz egzoz ve dolaysıyla daha temiz hava demektir. Yakıt fiyatı bakımından: LPG ile ulaşım, günümüzde petrole oranla yarı yarıya daha ucuza gelmektedir. Taşıt bakımından: LPG, yağ değişim periyodlarının uzaması ve daha az karbon artıkları nedeniyle daha temiz motor demektir. Yerel yönetimler bakımından: Zararlı egzoz emisyonları nedeniyle, yakın gelecekte benzinle çalışan araçların büyük şehir merkezlerinde trafiğe çıkmalarına kısıtlamalar getirileceği ifade edilmektedir.

Hangi sistem seçilmeli?

Piyasada dönüşüm yapan bir çok firma ve bunların kullandığı markalar bulunmaktadır. Araca en uygun LPG sisteminin seçiminde dönüşüm yaptırmış dostlarınızın fikirlerinin yanısıra, aşağıdaki açıklamalar da yardımcı olabilir. Kullanılmış araçlarda dönüşüm öncesinde aşağıdaki kontroller yapılmalıdır: egzoz emisyonları, silindir balansı. doğru ateşleme zamanlaması, bujiler, bağlantılar. Dönüşüm öncesi testleri olumlu çıkmayan taşıtlarda öncelikle yenileştirme işlemleri yapılmalıdır

SİSTEMLER

1. kuşak: Karbüratörlü taşıtlar için

Sistemin temel elemanları şunlardır:
Depo yaklaşık 70litrelik (55 litre sıvı gaz depolanabilir), Regülatör sıvı yakıtı buharlaştıran (yakıtın buharlaşması sırasında regülatör çok soğuduğundan, donmaması için ısıtılması gerekmektedir), Yakıt kesme valfleri (yakıtlar arasındaki geçişi sağlamak ve gaz çalışmasında karbüratöre giden benzini kesmek için kullanılır ve sürücü mahallindeki bir anahtarla kontrol edilir.), Mikser (karbüratörün üstüne monte edilir ve gazın emilen havaya karışmasını sağlar), Doldurma valfi (tek yönlü bir valf) Sistemde, rölanti, kısmi yük ve tam yük için ayar vidaları bulunmaktadır. Bu sistemin, yetesiz sürüş performansı ve karışımın fakire ayarlanması durumunda geri tepme eğilimleri bulunmaktadır. Sürüş performansını iyileştirmek ve geri tepme eğilimini azaltmak üzere karışım zenginleştirildiğinde ise, emisyonlar ve LPG tüketimi artmakta, gaz kullanımının avantajları azalmaktadır.

2. kuşak: Enjeksiyonlu ve karbüratörlü taşıtlar

1. kuşak sistemlerdeki en büyük gelişme, sisteme bir lambda sensörü eklenmesiyle sağlanmış, daha sonra da ECU (Electronic Control Unit) elektronik kontrol ünitesi eklenmesiyle kullanım ve emisyonlar daha da iyileşmiştir. Şimdi bazı sistemlerin karıştırıcı giriş hattına lambda kontrollü akış valfi, bazılarının buharlaştırma ünitelerine de lambda/ECU kontrollü step motorlar monte edilmektedir. Bu sistemlerden bazıları lambda üzerinden kontrol edilen ön ayarlı sistemler iken, diğerleri tamamen lambda kontrollüdür. 2. kuşak sistemler, oldukça geliştirilmiş olmalarına karşın, uzun manifold kolları bulunan yeni taşıtlara monte edilmeleri halinde, hâlâ geri tepme riski taşımaktadırlar. Geri tepme riski, 3. kuşak çok nokta enjeksiyonlu sistemlerle giderilmiştir.

3. kuşak: Tek ve çok nokta enjeksiyonlu taşıtlar

Bu tek ve çok nokta enjeksiyonlu sistemler hemen hemen var olan tek ve çok nokta enjeksiyonlu benzin sistemlerinin aynısıdır ve çoğu benzin ECU'lerinin sinyallerini kullanırlar. (Lambda sensörlü ve katalitik konvertörlü enjeksiyonlu taşıtlar için elektronik LPG sistemi) Tek nokta enjeksiyon sistemli taşıtların ileri karıştırma sistemi, en uygun emisyonlar için otomatik haritalama yeteneği dahil, sistemi her zaman ayarlayan 2. kuşağın tüm avantajlarına sahiptir. Ancak çok yeni modellere takılmaları halinde yine de geri tepme riski bulunmaktadır. Başlangıç ayarları satıcı tarafından ve özel ekipmanlarla yapılmakta ve sistem daha sonra bu ayarları ömür boyu korumaktadır. Teknisyenler için arızacılık bilgileri de yine borduna kaydedilmektedir. Çok nokta enjeksiyonlu sistemdeki büyük hacimli bir LPG enjektörü, her manifold ayağına ve silindirlere yakın olarak monte edilmiş basınç valflerine eş zamanlı olarak yakıt gönderir. Bu sistemde geri tepme riski bulunmamaktadır. basınç kayıpları çok azaltılmıştır ve oldukça doğru LPG kontrolü sağlanmaktadır. Bu sistem de, akıllı haritalama yapan ve böylece herhangi bir sürüş koşuluna uygun LPG kontrolü sağlama, motorun aşıntı durumuna göre ayarlama yapma özelliklerine ve teknisyenler için arızacılık bilgilerine sahiptir.

4. kuşak

4. kuşak sistemler, sıralı LPG enjeksiyon kontrollü sistemlerdir. (Enjeksiyonlu taşıtlar için elektronik LPG sistemi) Sistem kontrol sinyallerinin çoğunu doğrudan doğruya ECU'dan almaktadır. Bu ise, üreticinin ayarlarını sisteme uygulama olanağı sağlamaktadır. Sonuç, daha az LPG kaybı, daha düşük emisyonlar ve daha kısa kalkınma periyodu demektir. Özetle, 1. ve 2. kuşak sistemler teknolojisi biraz daha eski, 3. ve 4. kuşak sistemler ise teknolojisi daha yeni taşıtlar için tercih edilmesi uygun olan sistemlerdir.

SIRALI ENJEKSİYON SİSTEMLERİNİN AVANTAJLARI

• ARAÇSAHİPLERİNE BÜYÜK YAKIT TASARRUFU SAĞLAR
• MOTOR YAĞI DAHA AZ KİRLENİR
• BUJİLERİN ÖMRÜNÜ UZATIR
• DAHA YÜKSEK OKTANA SAHİPTİR.
• KULLANIM PERFORMANSI BENZİNLİ MOTORLARLA AYNIDIR.
• ELEKTRONİK ANAHTAR İLE DİLEDİĞİNİZ ANDA ARACINIZI BENZİNLİ HALE ÇEVİREBİLİRSİNİZ.
• LPG TANKI BENZİN DEPOSUNA GÖRE DAHA GÜVENLİDİR. (30 BAR BASINCA DAYANIKLIDIR.)
• LPG TANKI KAPALI SİSTEM İÇİNDE SAKLANDIĞINDAN , BENZİNDE OLDUĞU GİBİ İÇİNE HERHANGİ BİR YABANCI MADDE KARIŞTIRILMASI OLANAKSIZDIR.
• SİZE VE ÇOCUĞUNUZA DAHA TEMİZ BİR ÇEVRE SAĞLAR. KARBON ATIĞI YOKTUR.

Dönüşümü kimler yapabilir?

LPG sistemleri yalnızca yetkili iş yerlerinde ve bu konuda eğitimli personel tarafından monte edilmelidir. 28 Kasım 1997 tarih ve 23184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ ile LPG dönüşümü yapan işyerleri için yeni düzenlemeler yürürlüğe sokulmuştur. Bu düzenlemeler aşağıdaki gibi özetlenebilir: Araçlarda LPG dönüşüm montajlarının projesine uygun eğitilmiş uzman kişilerce yapılması, LPG dönüşümü yapılan araçların LPG kullandıkları ruhsatlarına işlenilmesi, Araç dönüşüm yerleri TSE'den belgelendirilmesi, Araçların LPG kullandıkları ön ve arka cama yapıştırılacak etiketle belirlenmesi TSE'den alınacak araçların istasyonlarda yapılan yıllık muayenelerinde sızdırmazlık raporunun araç sahibinden istenmesi, LPG'li araçlar kapalı yerlerde park edilmemesi gibi hükümler ihtiva etmektedir. Araçların LPG sistemine dönüştürülmesi için dönüşümü firmalardan istenen bilgi ve belgeler ise şunlardır: 1. Yetkili bir mühendis ve mühendisin yetki belgesi fotokopisi,
2. Mühendislik dönüşüm yapan firma arasında iş sözleşmesi fotokopisi,
3. Mühendisin imza sirküsü fotokopisi,
4. Her tip prototip araç için üniversiteden veya TSE'den alınacak gaz sızdırmazlık raporu
5. Karayolu uygunluk belgesi-Mühendis tarafından tasdikli
6. Trafik tescil belgesi-Mühendis tarafından tasdikli
7. Hesap formları (Ağırlık ve denge hesapları)-Mühendis tarafından tasdikli
8. Her tip araç için LPG montaj proje resmi çizilip odaya kayıtlı mühendisce onaylanacaktır.
9. Üretilecek araçlarla ilgili ciro belirtilecek ve harç yatırılacak

Hangi bakımlar gerekiyor?

Modern LPG sistemlerinin çoğu, nadiren görülen buharlaştırıcı sızıntısının kontrolü için, yılda bir kez bakım gerektirir. Bu sırada diğer hatlarda sızıntı kontrolü yapılması da yararlı görülmektedir.

LPG dolumu nerede yapılıyor?

Özellikle büyük kentlerde olmak üzere, Otogaz adlı LPG doldurma istasyonlarının sayısı tüm yurtta giderek artmaktadır.

LPG güvenli mi?

Doğru montaj halinde LPG benzinden daha güvenlidir denilebilir. LPG çarpma tahribat deneylerinden geçmiş, giriş kilitleme ve aşırı sıcaklık kontrol valfli basınçlı dökme çelik depolarda muhafaza edilmektedir. Bu valf, şiddetli taşıt yangınlarında LPG'nin genleşmesi halinde bile kontrollü miktarlarda LPG çıkışına müsaade eder. Bu kontrollü yanma, depoyu standard benzin deposundan daha güvenli yapmaktadır. Sistemin eğitimli personel tarafından monte edilmesi halinde uygun malzeme kullanılmakta, parçalar güvenli yerlere monte edilmekte, yakıt boruları egzoz borularının uzağından geçirilmekte ve montajın ardından çalışma ayar değerleri kurularak kaçak testi yapılmaktadır.

LPG'li dönüşümü yapılmış bir taşıtta gaz kaçağından şüpheleniliyorsa, aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir: - Propan buharları havadan daha ağırdır ve zeminde (bodrumda, kanalizasyonda) toplanır.
- Tüm tutuşturma kayaklarını (alevler, sigara, pipo, ısıtıcılar, pilot ışıklar) elimine ediniz.
- Mümkünse kaçağın kaynağını kapatınız.
- Garaj kapısını açık bırakarak havalandırma yapınız.
- Zemindeki drenaj deliklerine su püskürterek havalandırılmasını sağlayınız.
- Propan kokusu gidinceye kadar hiçbir ateşleyiciyi çalıştırmayınız
Öncelikle tüm araç sahipleri artik şunu kabul etmek durumunda kalmıştır. Benzin pahalıdır ve az yakan araç yoktur. Buradan hareketle insanların araçları ne kadar lüks veya az yaksa da lpg mutlaka gündemlerine gelmeye başlamıştır. %50 yakıt tasarrufu, benzinle ayni performansı ve lükslüğü veren bir sistem ile tüm enjeksiyonlu araçlarınıza lpg montajı yapıyoruz. Bütün araç sahiplerine acizane tavsiyemiz: geç kalmadan biran önce bize gelip aracınıza lpg montajı taktırmanızdır. Zamanla verdiğiniz lpg montaj ücretinin kendi parasını dahil, aracınızı bile amorti ettiğini göreceksiniz. Öyle müşterilerimiz var ki, 0 km araçlarına aldıkları gün lpg taktırıyor. Ayrıca dünya bunu kullanıyor. Hollanda, İtalya, Japonya gibi bir çok Avrupa ülkesinde lpg sistemleri 30-40 yıldır kullanılmaktadır. Artik bu konuya çok şüphe ile bakmak gereksiz.

Japonya/Tokyo'da 1980 yılından bu yana ticari taksilerde kullanımı zorunludur. İtalya'da lpg. Dönüşümü yaptıran araçlar 3 yıl vergiden muaf tutulmaktadır. Ayrıca aşırı hava kirliliği olan günlerde ve bölgelerde uygulanan trafiğe çıkma yasağı lpg. Kullanan araçlara uygulanmamaktadır. Belçika'da lpg. Kullanımından vergi alınmamaktadır. Hollanda'da lpg. Kullanımı 1955 yılından beri teşvik edilmektedir. Avustralya'da 1992 yılından beri lpg. Kullanıcılarına 5 yıllık vergi muafiyeti uygulanmaktadır. Bireysel düzeyde tercih sebebi ekonomik oluşu, toplum düzeyinde tercih sebebi ise, çevreyi kirletmemesidir.

Makine mühendisleri odasının ilgili teknik yayınlarında lpg. nin motora zararından çok faydası olduğu belirtilmektedir. Lpg. Kurumlaşma yapmadığı için motorun ve motor yağının ömrünü artırmaktadır. Yine ayni şey insan Güvenliği içinde aynidir. Standartlara uygun şekilde yapılmış bir lpg projesi benzine göre % 80 daha güvenlidir. Önemli olan TSE yetkili ve işini bilen bir kadro ile çalışan nursan oto gaz'a gelip doğru markayı da seçerek, uygun ödeme koşulları ve indirimlerle aracınıza lpg montajı yaptırmaktır. Ancak bu iş tamamen sorunsuz değildir. Her sistemde olduğu gibi illaki sorunlar çıkabilir. Ama onu da biz hallediyoruz, brc, autoronic, stargas, lovato, landi, emmegas markalarına 2 yıl garanti veriyoruz. Zaten bu sistem kendini 6 ay -1 yıl içinde amorti ediyor.

Dizel araçların verileri de ortada. Km ye 120.000 TL'nin altında yakan araçların sayısı çok az, bunun yanında bakim ücretleri(enjektörlerin temizlenmesi, pompa bakimi, yedek parça ücretlerinin yüksek olması), çevreye verdiği zarar, lükslüğü vermeyen bir konfor ve belli yıllardan sonra ortaya çıkan sorunlar ile dizel araçların durumu da ortada. Biz sözümüzü söyledik artik her şey sizin elinizde, şunu bilmenizi isteriz biz nursan oto gaz olarak müşterilerimizin yakıt tasarrufundan yılda ne kadar kar yapacağınızı ortalama olarak hesapladık.
Aşağıdaki tabloda ayda 5000 km yapan otomobillerin ortalama yakıt tasarrufu gösterilmektedir.
Benzinde aracın km'ye 250.000 TL yaktığını düşünelim, bu arabaya montaj yapılması halinde araç lpg'de 110.000 TL yakıyor.
Km'ye düşen benzinden tasarruf= 250.000 TL - 110.000 TL = 140000 TL
1 araç için yıllık yakıt tasarrufu= 140.000 TL x 5000 km x 12 ay= 8400 YTL
5 araç için yıllık yakıt tasarrufu= 140.000 TL x 5000 km x 5 araç x 12 ay= 42000 YTL
10 araç için aylık yakıt tasarrufu= 140.000 TL x 5000 km x 10 araç x 12 ay= 84000 YTL
20 araç için aylık yakıt tasarrufu= 140.000 TL x 5000 km x 20 araç x 12 ay = 168000 YTL
Bu örnekleri çoğaltmak ve size uygun hesabi yaparak bütçenizin ne kadar rahatladığını görebilirsiniz.
Biz size basit bir hesap yaptık, aracınızın veya araçlarınızın yaptığı kilometreyi biliyorsunuz, hesaplayınız ve tasarrufunuzu görünüz!

Depoların Güvenliği Ne Kadardır?

Çarpışma testinde,saatte 60 km hızla bir otomobilin açıkta duran LPG tankına çarpmasına rağmen tankın sağlam kaldığı görülüyor.

Bir başka çarpışma testinde de,satte 60 km hızla bir LPG tankına çarpan sivri çelik malzemenin,LPG tankın yamulttuğu ancak delemediği görülüyor.